Wat je koopt, welk nieuws je leest, op wie je stemt. In hoeverre beïnvloeden grote techbedrijven die keuzes? Open Markets Institute onderzoekt de macht en invloed van deze bedrijven. Over mensen als individu en op democratieën als geheel. “Iedereen lijdt hieronder.”

Eenzijdig wereldbeeld

“Het gedrag van techbedrijven is al jaren zorgelijk. Denk aan zo verslavend mogelijke apps, ontworpen om oneindig te scrollen”, vertelt Max von Thun van Open Markets Institute. “De Amerikaanse overheid voegt daar nu een extra laag aan toe. Techbedrijven passen hun regels aan op het overheidsbeleid. Zo stopte Meta in de VS met het controleren van schadelijke berichten op Facebook: extreme content wordt niet langer geweerd.”

Techbedrijven voelen zich op hun beurt gesterkt door de steun van de Amerikaanse overheid. “Regels om de macht van techbedrijven te beperken en burgers te beschermen worden weggezet als censuur. Of als pogingen om technische vooruitgang tegen te gaan.” Het is een hardnekkig frame dat Max direct weerlegt: “Juist algoritmes zorgen voor een eenzijdig wereldbeeld en kleine bedrijven krijgen nu amper de kans om zich te ontwikkelen.”

Hoopvol debat

Regulering is dan ook keihard nodig, benadrukt Max. “Iedereen lijdt onder de huidige situatie. Al worden sommige mensen harder geraakt dan anderen. Denk aan groepen die online worden gediscrimineerd, zoals migranten of de lhbtiq+-gemeenschap. En aan de normalisering van vrouwenhaat en machogedrag. Of de slechte werkomstandigheden van magazijnmedewerkers van Amazon en chauffeurs van Uber.”

Toch zorgen juist die extreme ontwikkelingen voor hoop. “Het bewustzijn groeit. Steeds meer overheden, maar ook burgers hebben zorgen. Over het effect van AI op het milieu, bijvoorbeeld. Of op banen. Ook ontstaat er debat over de afhankelijkheid van de Verenigde Staten en verschillende landen spreken over een leeftijdsgrens voor sociale media.”

Samen sterk

Open Markets Institute greep het moment, samen met andere organisaties, vorig jaar aan voor een grootschalig meerdaags congres. Experts, beleidsmakers en (oud)politici van over de hele wereld spraken met elkaar de volle breedte van het onderwerp. “Van mogelijke regelgeving tot de impact op de democratie en de ontwikkelkansen voor kleine bedrijven”, vertelt Max.

“Overheden en burgers denken soms dat de macht te groot is om te beteugelen: ‘Het is nou eenmaal zo’. Maar tijdens het congres lieten we zien dat er wél mogelijkheden zijn en dat er veel partijen zijn die zich ertegen willen verzetten.”

Om stappen te zetten zijn overheden én burgers nodig, benadrukt Max. “Thuis kun je bijvoorbeeld niet alleen de efficiëntie van een browser of een app laten meewegen in je keuze, maar ook privacy en werkomstandigheden. Niemand hoeft machteloos toe te kijken. Iedereen kan iets doen.”