Non-profit mediahuis CORRECTIV zet zich met het netwerk CORRECTIV.Europe in voor sterke lokale onderzoeksjournalistiek in Europa. Lokale media spelen een cruciale rol in een goed geïnformeerde samenleving, maar staan onder druk. “We spraken duizenden burgers en luisterden we naar wat er echt speelde in hun levens.”

Geruchtmakend onderzoek

2024 was voor CORRECTIV hét jaar van meer verbinding met hun publiek. Een belangrijke aanleiding was een geruchtmakend onderzoek naar een geheime bijeenkomst van rechtsextremisten, waar plannen werden besproken voor massadeportaties van Duitse staatsburgers, onder wie migranten en mensen met een migratieachtergrond.

David Schraven, hoofdredacteur en mede-oprichter van CORRECTIV: “Gecoördineerde acties probeerden daarna onze publicaties in een kwaad daglicht te stellen. Tegelijkertijd verscheen er nepnieuws via social media, geholpen door algoritmes. Wij besloten hierop te reageren met feiten. We publiceerden twee boeken over het onderzoek en gingen met die boeken het land in. Tijdens 150 evenementen spraken we duizenden burgers en luisterden we naar wat er echt speelde in hun levens.”

Zondebok zoeken

De gesprekken leverden verrassende resultaten op. David: “Wat bleek? De negativiteit over migratie ging vaak niet over migratie zelf, maar over het feit dat steeds meer mensen in de problemen kwamen door de gestegen kosten voor levensonderhoud. Mensen waren boos omdat zelfs de goedkoopste boter duurder werd. Ze zochten een zondebok: de overheid of migranten. Ook ontdekten we dat jongeren steeds vaker naar rechts opschuiven. Jongeren die vrijwel nooit aan bod komen in de media.”

Oor te luister leggen

Joanna Krawczyk, algemeen directeur van het Europese journalistieke netwerk CORRECTIV.Europe: “Deze sessies met burgers waren cruciaal. Als onderzoeksjournalisten zijn we de connectie verloren met ons publiek. Door digitale bubbels is er nauwelijks fysiek contact, en mensen weten niet meer wie nieuws maakt of hoe dat gebeurt. De herverkiezing van Trump was een wake-upcall: velen in de media en het maatschappelijk middenveld wilden geloven dat Kamala Harris zou winnen. Ze maakten een onjuiste inschatting omdat ze de straat niet meer op gingen in kleinere gemeentes.”

“Wij zijn teruggegaan naar de basis en hebben opnieuw verbinding met het publiek gezocht. Ons Duitse netwerk van meer dan 2000 lokale journalisten speelt daarin een sleutelrol. Deze lessen nemen we allemaal mee in ons werk voor CORRECTIV.Europe, een netwerk en newsroom voor lokale media door heel Europa.”

Recepten voor lokale media

CORRECTIV.Europe werd opgericht om lokale onderzoeksjournalistiek in Europa te versterken en journalisten beter met hun publiek te verbinden. Joanna: “We ondersteunen en verbinden lokale onderzoeksjournalisten in heel Europa, zodat zij misstanden op een hoger niveau kunnen blootleggen en maatschappelijke kwesties in hun gemeenschappen kunnen verslaan. Ons netwerk telt meer dan 320 lokale journalisten en nieuwsorganisaties.”

“Samen ontwikkelen we ‘recepten’ voor lokale verhalen met een pan-Europees perspectief. Dit kan gaan om datasets over specifieke onderwerpen, innovatieve onderzoeksmethoden, ideeën voor publieksbetrokkenheid en toegang tot experts. Ook bieden we bijeenkomsten om kennis te delen en collega’s te ontmoeten, gespecialiseerde trainingen of – binnenkort – tools voor door het publiek ondersteunde lokale onderzoeken.”

De pannenkoekenindex

De journalisten in het netwerk gaan samen op zoek naar verhalen die er toe doen bij het lokale publiek. Joanna: “Als lid van onze newsroom heb je contact met  journalisten uit heel Europa. Hier kun je ideeën uitwisselen en ondersteuning krijgen van het team van CORRECTIV.Europe voor je onderzoek. Een van onze recente onderzoeken richt zich op vervuiling op lokaal niveau. Dankzij de data die we beschikbaar stelden en interviews met experts, konden lokale journalisten achterhalen wie hiervoor in hun regio verantwoordelijk was.”

David: “Ons oor te luister leggen bij lokale journalisten levert verrassende inzichten op. De prijs van boter blijkt bijvoorbeeld overal een hot topic. Zo ontstond de ‘pannenkoekenindex’: een metafoor om de kosten van levensonderhoud te vergelijken. De recepten voor pannenkoeken verschillen per Europese regio, maar de ingrediënten boter, olie en bloem zijn universeel. Door die prijzen te analyseren, krijg je inzicht in de economische situatie van een gebied. Lokale media kunnen dit vertalen naar hun eigen verhalen.”

Relevanter voor lezers

Joanna benadrukt dat het bij lokale media vijf voor twaalf is. “Lokale media in Europa kampen met een existentiële crisis. Toch blijven ze een hoeksteen van de democratie. Niet voor niets leest bijna de helft van de Europeanen wekelijks lokaal nieuws. Onze lokale focus brengt journalistiek dichter bij mensen. Zo verkleinen we stap voor stap de kloof tussen nieuwsproducenten en hun publiek.”

Waarom steunen we CORRECTIV. Europe

Onze programmamanager Geïnformeerde Samenleving, Ebru Akgün, vertelt waarom we het werk van CORRECTIV.Europe steunen: “We geloven in de kracht van lokale onderzoeksjournalistiek. Lokale journalisten begrijpen als geen ander wat er speelt in hun gemeenschap en schrijven over onderwerpen die direct impact hebben op het dagelijks leven. Voor een goed functionerende democratie is het cruciaal dat de macht ook van onderaf wordt gecontroleerd en dat mensen goed geïnformeerd zijn. CORRECTIV heeft veel ervaring met het opbouwen van sterke journalistieke netwerken en innovatieve onderzoeksmethoden die ook internationaal toepasbaar zijn. Met CORRECTIV.Europe brengen zij deze aanpak nu naar een lokaal niveau in Europa.”