Corona en de gevolgen voor vis en visserij in de Middellandse Zee

De coronacrisis houdt de wereld in zijn greep. Wereldwijd zijn er ingrijpende maatregelen getroffen om het COVID-19 virus in te dammen en de gevolgen van de pandemie te managen. Veel grenzen zijn gesloten en en lockdown-maatregelen zijn bijna wereldwijd ingevoerd. Voor de visserijsector heeft dit effect op werk, inkomen en voedselveiligheid.

Naast persoonlijk leed en een economische crisis zagen we echter ook al snel positieve berichten over herstel van de natuur door deze bijna-stilstand. Is deze crisis daarom een blessing in disguise voor herstel van visbestanden? En wat betekent dit voor de visserij in de nabije toekomst?

Adessium richt zich op de transitie naar een duurzame economie en gezonde mariene ecosystemen. De laatste jaren richten we ons daarbij in belangrijke mate op de Middellandse Zee omdat we daar de grootste kansen zien voor het verwezenlijken van onze doelstelling. Welke gevolgen heeft de coronacrisis voor dit gebied?

Corona, visserij en afzet in de Middellandse Zee

De visserijactiviteiten in de Middellandse Zee zijn aan het begin van de crisis aanzienlijk gedaald, voornamelijk vanwege de verminderde vraag van hotels en restaurants, als gevolg van een gebrek aan toerisme, meldt Marilles Foundation. Tijdens de volledige lock-down was er geen afzet mogelijk: markten en restaurants waren gesloten en de export lag stil. Volgens de General Fisheries Commission for the Mediterranean (GFCM) nam de visvangst in maart en april met meer dan 75% af.[1] Nu de beperkingen langzaamaan minder streng worden neemt deze weer toe en zit momenteel weer op 20 tot 70% van het oude niveau, afhankelijk van de regio en de vorm van visserij.

Illegale activiteiten op zee

Een groot punt van zorg is dat illegale activiteiten op zee door de crisis toenemen, omdat monitoring en handhaving op zee is afgenomen. Patrouilles varen immers niet altijd meer uit en controleurs gaan niet mee aan boord omdat veilige afstand niet altijd kan worden gewaarborgd.

WWF vindt het van cruciaal belang dat toename van illegale, ongereglementeerde, ongerapporteerde activiteiten (Illegal, Unregulated, Unreported Activitties, IUU) wordt voorkomen. De organisatie pleit voor toepassing van maatregelen tegen illegale visserij en handhaving van regelgeving, evenals het melden van inbreuken en niet-naleving.[2]

Ook Oceana acht het van groot belang dat de zee geen vrije zone voor illegaliteit wordt, en dat ook in tijden van crisis de aandacht voor monitoring en handhaving niet verslapt. Er zijn goede digitale mogelijkheden om te volgen wat zich op het water afspeelt. Oceana heeft met steun van Adessium Global Fishing Watch opgezet, een wereldwijd volgsysteem voor vissersschepen. De verkregen informatie laat zien of het gedrag van de schepen consistent is met visserij-activiteiten. Activiteit op zee is voor iedereen real time online op de kaart van Global Fishing Watch te volgen.

Kansen

Oceana is voorzichtig met het benoemen van positieve effecten van deze crisis, maar vindt wel dat  COVID-19 de samenleving een gelegenheid biedt tot reflectie. We hebben gezien hoe belangrijk de natuur voor ons is in tijden van crisis (meer mensen zoeken de natuur op tijdens de opsluiting) en hoe onze acties soms een schadelijke invloed hebben op de natuur. Dat verhoogde bewustzijn is een goede voedingsbodem voor verandering van actie en gedrag in de richting van bescherming en herstel van de natuur.

Deze crisis biedt ook een kans om meer kennis te vergaren over het effect van verminderde visserijdruk op het herstel van visbestanden, en om daardoor betere keuzes te maken voor de toekmost. Goede datamonitoring is daarvoor vereist, zowel met bestaande instrumenten als door het verkennen van nieuwe mogelijkheden om gegevens en informatie uit te wisselen over de gevolgen van de crisis. De OECD[3] ziet veelbelovende mogelijkheden in analyse van remote sensing, satellietgegevens, en informatie via verschillende technologieën voor scheepsbewaking.

Marilles Foundation zag een toegenomen vraag van lokale mensen naar lokale producten, omdat ze bereid waren lokale vissers te steunen. Daardoor kon de vissersvloot het relatief goed redden – althans in de Balearen – ondanks het feit dat er minder werd gewerkt, want de winst per eenheid inspanning ging omhoog. Marilles ziet hierin een glimp van het doel dat de organisatie nastreeft: ‘minder vissen – meer verdienen’.

Oproep van ngo’s

De EU heeft fondsen beschikbaar gesteld om vissers door deze moeilijke tijd te helpen.[4] Hoewel Ngo’s de noodzaak van deze steun voor de vissers begrijpen, maken zij zich zorgen over wat er gaat gebeuren na deze crisis. Het lijkt erop dat door de verminderde visserijdruk van de afgelopen maanden de visbestanden voorzichtig zijn gegroeid. Maar als er straks weer op de oude schaal gevist gaat worden zal deze groei snel teniet worden gedaan. Verschillende Ngo’s roepen de EU daarom op om subsidies aan de visserijsector voorwaardelijk te maken aan bescherming en herstel van de mariene gebieden.[5]

Onder de naam Med Sea Alliance werkt een groep van 20-25 vertegenwoordigers van diverse NGO’s samen om overbevissing en destructieve en illegale visserijpraktijken in de Middellandse Zee te beëindigen. Adessium ondersteunt deze alliantie bij de ontwikkeling van een gezamenlijke visie en plan van aanpak.

Tot slot…

Al met al heeft deze coronacrisis zijn invloed op vis en visserij in de Middellandse Zee en zullen er stappen gezet moeten worden “to building back better”. Dit is het moment om te leren van een crisis en betere inzichten te krijgen in de invloed van visserijdruk op de visstand. Het is tevens het moment om maatregelen te treffen tegen overbevissing en te handhaven bij illegaliteit.

Over dit programma

Het programma Mens & Natuur richt zich op de transitie naar een duurzame economie, natuurherstel op land en gezonde mariene ecosystemen. De laatste jaren richten we ons daarbij in belangrijke mate op de Middellandse Zee omdat we daar de grootste kansen zien voor het verwezenlijken van onze doelstelling.

 

 

 

 

 

Adessium steunt diverse organisaties in het Middellandse Zeegebied, zoals WWF/Mediterranean Marine Initiative, Oceana, Marilles Foundation, Blue Marine Foundation, Marine Stewardship Council en anderen.